Tạo thêm sức mạnh cho nền kinh tế
Nhìn vào các nghị quyết lớn của Bộ Chính trị được ban hành trong thời gian gần đây có thể thấy một bức tranh phát triển ngày càng rõ nét. Nghị quyết 57-NQ/TW đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí đột phá. Nghị quyết 59-NQ/TW mở rộng không gian hội nhập quốc tế. Nghị quyết 66-NQ/TW đặt yêu cầu đổi mới căn bản công tác xây dựng và thi hành pháp luật. Nghị quyết 68-NQ/TW tạo thêm động lực cho khu vực kinh tế tư nhân. Nghị quyết 70-NQ/TW đặt ra bài toán mới về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Nghị quyết 79-NQ/TW tái định vị vai trò của kinh tế nhà nước và các doanh nghiệp nhà nước trụ cột. Còn Nghị quyết 80-NQ/TW nhấn mạnh văn hóa như một nguồn lực nội sinh cho phát triển.
Mỗi nghị quyết có một trọng tâm riêng, nhưng chúng không vận động trên những đường thẳng tách biệt. Khi đi vào thực tiễn, các định hướng về thể chế, công nghệ, năng lượng, hội nhập, doanh nghiệp và văn hóa đã gặp nhau trong những chủ thể đủ năng lực tổ chức thực hiện.
 |
| PETROVIETNAM đang đứng ở điểm giao của nhiều định hướng lớn về kinh tế nhà nước, an ninh năng lượng, khoa học - công nghệ, hội nhập, thể chế và văn hóa. |
Khi nhìn vào Nghị quyết 79-NQ/TW, TS Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, cho rằng một nghị quyết chiến lược không thể chỉ dừng ở kế hoạch hành động, hội nghị triển khai hay những mục tiêu được diễn đạt lại trong văn bản của doanh nghiệp. Thước đo cuối cùng phải nằm ở những thay đổi có thể nhìn thấy trong năng lực quản trị, công nghệ, đầu tư, sức cạnh tranh và vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị. Từ cách nhìn đó, ông đánh giá Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM) là một trong những doanh nghiệp chủ động chuyển hóa tinh thần Nghị quyết 79-NQ/TW thành năng lực cạnh tranh thực chất.
Điều này thể hiện trước hết ở việc PETROVIETNAM không tiếp cận nghị quyết như một nhiệm vụ hành chính riêng biệt, mà đưa tinh thần nghị quyết vào chiến lược phát triển của Tập đoàn: đổi mới quản trị, tăng đầu tư cho khoa học - công nghệ, mở rộng không gian hoạt động, phát triển các ngành năng lượng mới và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc tế.
Theo logic này, vai trò của doanh nghiệp nhà nước trụ cột không chỉ được đo bằng tài sản hay đóng góp ngân sách, mà quan trọng hơn là khả năng tạo thêm giá trị từ nguồn lực Nhà nước giao. Đó có thể là ngành công nghiệp, chuỗi cung ứng, năng lực công nghệ, thị trường mới hoặc lực kéo để các thành phần kinh tế khác cùng tham gia. Đây cũng là nơi Nghị quyết 79-NQ/TW “gặp” Nghị quyết 68-NQ/TW.
Một bên yêu cầu kinh tế nhà nước và doanh nghiệp nhà nước phát huy vai trò dẫn dắt; một bên xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế. Đặt hai nghị quyết cạnh nhau cho thấy, doanh nghiệp nhà nước không chỉ cần làm tốt vai trò của mình mà còn phải tạo không gian để nguồn lực tư nhân cùng phát triển.
Trong năng lượng, điều này càng rõ nét. Những dự án vốn lớn, thời gian hoàn vốn dài và rủi ro công nghệ cao thường cần một doanh nghiệp đủ tiềm lực mở đường. Khi hạ tầng, thị trường và chuỗi giá trị ban đầu được hình thành, khu vực tư nhân sẽ có thêm cơ hội tham gia vào các mắt xích phía sau. Vì vậy, yêu cầu mà Nghị quyết 79-NQ/TW đặt ra với PETROVIETNAM không chỉ là làm doanh nghiệp nhà nước mạnh hơn, mà còn từ sức mạnh của mình tạo thêm sức mạnh cho nền kinh tế.
Từ “giữ nhịp” năng lượng đến mở đường cho chuỗi giá trị mới
Nếu TS Lê Đăng Doanh đặt vấn đề từ góc độ năng lực cạnh tranh, ông Phạm Đình Toản, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, lại nhìn PETROVIETNAM như một doanh nghiệp có khả năng trở thành “lực kéo” trong những lĩnh vực chiến lược. Cách nhìn này đặc biệt rõ khi đặt Nghị quyết 79-NQ/TW bên cạnh Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Theo ông Phạm Đình Toản, trong trung hạn, PETROVIETNAM vẫn phải làm tốt vai trò bảo đảm nguồn cung, giữ ổn định các chuỗi dầu khí, điện, lọc hóa dầu... Chuyển dịch năng lượng không thể đóng ngay cánh cửa cũ để mở cánh cửa mới. Giữa hai giai đoạn cần một “tấm đệm” đủ lớn để nền kinh tế không phải trả giá bằng những cú sốc thiếu điện, thiếu nhiên liệu hay đứt gãy nguồn cung. Với hệ thống hạ tầng và kinh nghiệm tích lũy nhiều thập niên, PETROVIETNAM có thể đóng vai trò “tấm đệm” ấy.
Cùng với đó, PETROVIETNAM được kỳ vọng tham gia phát triển các lĩnh vực năng lượng mới như điện khí LNG, điện gió ngoài khơi, hydrogen xanh, ammonia, lưu trữ năng lượng và tín chỉ carbon. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi vốn lớn, công nghệ cao, thời gian chuẩn bị dài và khung pháp lý phù hợp. Sự tham gia của doanh nghiệp nhà nước có tiềm lực có thể tạo nền tảng ban đầu, giảm rủi ro thị trường và thu hút thêm các nhà đầu tư, doanh nghiệp công nghệ, tư nhân.
 |
| Mở rộng quy mô, bước vào những thị trường mới và những chuẩn quản trị mới, bài toán giữ một tổ chức hàng chục nghìn con người vận hành cùng một hướng càng trở nên quan trọng. |
Theo đó, PETROVIETNAM đang mở rộng từ một doanh nghiệp dầu khí truyền thống sang tập đoàn công nghiệp - năng lượng tích hợp, vừa góp phần bảo đảm an ninh năng lượng trước mắt, vừa chuẩn bị năng lực cho quá trình chuyển dịch năng lượng dài hạn. Đây cũng là một yêu cầu lớn trong thực hiện Nghị quyết 70-NQ/TW.
Năng lượng là đầu vào của toàn bộ nền kinh tế. Nếu Việt Nam muốn mở rộng sản xuất công nghiệp, phát triển trung tâm dữ liệu, bán dẫn, AI hay các ngành tiêu thụ điện lớn, phía sau đó phải là hệ thống năng lượng đủ ổn định, đủ lớn và thích ứng. Vì vậy, năng lực của PETROVIETNAM xét đến cùng cũng là một phần của năng lực cạnh tranh quốc gia.
Bên cạnh đó, Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. PGS.TS Nguyễn Ái Việt, Thành viên Hội đồng Tư vấn Quốc gia về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đánh giá cao sự chủ động của Tập đoàn trong triển khai nghị quyết.
Theo hướng này, khoa học - công nghệ không chỉ phục vụ số hóa quy trình hay nâng cấp hệ thống quản lý, mà cần trực tiếp tạo ra giá trị mới. Với PETROVIETNAM, đó là khai thác hiệu quả nguồn dữ liệu tích lũy nhiều thập niên, nâng cao năng lực dự báo, ra quyết định và thúc đẩy nghiên cứu, đổi mới sáng tạo để hình thành sản phẩm, công nghệ, mô hình kinh doanh mới.
Yêu cầu này càng cấp thiết khi hoạt động dầu khí ngày càng dịch chuyển ra vùng nước sâu, xa bờ, trong khi các lĩnh vực mới đều đòi hỏi trình độ công nghệ cao. Vì vậy, một trong những mục tiêu quan trọng của PETROVIETNAM là từng bước chuyển từ ứng dụng sang làm chủ công nghệ, coi dữ liệu và đổi mới sáng tạo là nguồn lực trực tiếp cho tăng trưởng.
Đây cũng là điểm kết nối giữa Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế. Đối với một tập đoàn công nghiệp - năng lượng, hội nhập không chỉ là mở rộng thị trường, đối tác mà còn là cơ hội tiếp cận công nghệ, nguồn vốn, nhân lực chất lượng cao và các chuẩn quản trị tiên tiến.
Tuy nhiên, để công nghệ và mô hình mới đi vào thực tế, cần một hành lang pháp lý phù hợp. Các lĩnh vực như điện gió ngoài khơi, hydrogen, CCUS hay thị trường carbon đang đặt ra những yêu cầu mới về thể chế. Vì vậy, Nghị quyết 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật cũng tạo nền tảng để các định hướng về khoa học - công nghệ và năng lượng được chuyển hóa thành dự án, hoạt động đầu tư cụ thể.
Muốn đi xa, sức mạnh bên trong phải bền
Nhưng một tập đoàn lớn không chỉ được tạo bởi tài sản, công nghệ hay những dự án hàng tỉ USD. Càng mở rộng quy mô, càng bước vào những thị trường mới và những chuẩn quản trị mới, bài toán giữ một tổ chức hàng chục nghìn con người vận hành cùng một hướng càng trở nên quan trọng. Đó là nơi Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa gặp chiến lược phát triển của PETROVIETNAM.
Ông Nguyễn Sinh Dũng Thắng, Chủ tịch Hội Thành viên Độc lập Hội đồng Quản trị Doanh nghiệp Việt Nam, đưa ra một cách tiếp cận đáng chú ý: văn hóa doanh nghiệp không nên được nhìn như một lớp trang trí bên ngoài quản trị, mà phải trở thành một phần của chính hệ thống quản trị. Với PETROVIETNAM, hệ giá trị “Khát vọng - Trí tuệ - Chuyên nghiệp - Nghĩa tình” sẽ chỉ thực sự có sức sống khi được thể hiện trong cách doanh nghiệp tuyển dụng và sử dụng con người, cách ra quyết định, phân bổ nguồn lực, đánh giá cán bộ, thực hiện trách nhiệm giải trình và xử lý rủi ro. Nói cách khác, văn hóa phải đi từ những khẩu hiệu trên tường vào những quyết định hằng ngày của tổ chức.
Ông Nguyễn Sinh Dũng Thắng gọi đó là quá trình đưa văn hóa trở thành “hạ tầng quản trị”. Cách nhìn này đặc biệt có ý nghĩa khi PETROVIETNAM đang hướng tới mục tiêu lớn. Một tập đoàn có thể mua công nghệ, huy động vốn, xây dựng nhà máy hay thuê tư vấn quốc tế. Nhưng để một tổ chức đủ sức tồn tại qua những chu kỳ biến động dài, đủ khả năng thu hút và giữ người tài, đủ sức duy trì niềm tin khi phải đưa ra những quyết định khó khăn, thì cần một nền tảng bên trong mạnh hơn những quy trình quản lý đơn thuần.
 |
| PETROVIETNAM từng bước chuyển từ ứng dụng sang làm chủ công nghệ, coi dữ liệu và đổi mới sáng tạo là nguồn lực trực tiếp cho tăng trưởng. |
Vì vậy, theo ông, “tăng quy mô theo Nghị quyết 79” và “làm sâu văn hóa theo Nghị quyết 80” thực chất là hai mặt của cùng một chiến lược. Tăng quy mô mà thiếu nền tảng văn hóa có thể khiến tổ chức lớn lên nhưng không mạnh lên tương ứng. Ngược lại, văn hóa nếu chỉ được nói đến như một giá trị tinh thần mà không gắn với năng lực cạnh tranh thì cũng khó trở thành nguồn lực phát triển. Ở PETROVIETNAM, hai yêu cầu đang đi cùng nhau: một tập đoàn đủ lớn để cạnh tranh trên thị trường quốc tế, nhưng cũng đủ vững từ bên trong để không đánh mất bản sắc và khả năng gắn kết.
Nhìn tổng thể, PETROVIETNAM đang đứng ở điểm giao của nhiều định hướng lớn về kinh tế nhà nước, an ninh năng lượng, khoa học - công nghệ, hội nhập, thể chế và văn hóa. Những yêu cầu này không tách rời nhau mà cùng đặt ra một bài toán chung: từ nguồn lực, quy mô và vị thế hiện có, PETROVIETNAM phải tạo ra thêm năng lực mới cho nền kinh tế.
Vì vậy, vai trò chiến lược của PETROVIETNAM không chỉ nằm ở việc thực hiện các nghị quyết của Đảng, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển những định hướng đó thành năng lực sản xuất, công nghệ, năng lượng, quản trị và sức cạnh tranh quốc gia. Đó cũng là cơ sở để Tập đoàn tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột trong giai đoạn phát triển mới.
| Mỗi nghị quyết có một trọng tâm riêng, nhưng chúng không vận động trên những đường thẳng tách biệt. Khi đi vào thực tiễn, các định hướng về thể chế, công nghệ, năng lượng, hội nhập, doanh nghiệp và văn hóa đã gặp nhau trong những chủ thể đủ năng lực tổ chức thực hiện. |
Yên Chi - Phương Thảo - Mạnh Tưởng